W jaki sposób rodzic, opowiadając o własnych trudnych i bolesnych doświadczeniach, może pomóc swojemu dziecku?

Czy jako rodzice powinniśmy opowiadać dzieciom historie o własnych trudnych doświadczeniach? Czy dziecko może wiedzieć o tym, że rodzic boryka się z trudnościami emocjonalnymi, postąpił kiedyś niewłaściwie, wyrządził komuś krzywdę lub doświadczył czegoś, co na dobre zaważyło na jego dalszym życiu?

Wielu rodziców zadaje sobie pytanie, czy rozmowa z dzieckiem na tak trudne tematy dotyczące własnych doświadczeń i dopuszczanie do wewnętrznego świata emocji i przeżyć na tak głębokim i specyficznym poziomie jest właściwie. Okazuje się jednak, że może być nie tylko odpowiednie, ale przede wszystkim pomocne. Naukowcy z Family Narratives Lab wskazują w raporcie z przeprowadzonych przez siebie badań, że dzielenie się z dziećmi własnymi historiami dotyczącymi trudnych i ważnych doświadczeń życiowych może być dla młodych ludzi niezwykle cenne. Oczywiście naukowcy podkreślają wagę historii pozytywnych. Są one dla dzieci motywujące, wspierają budowanie ich poczucia skuteczności, zachęcają do podejmowania działania, wysiłku i budują pozytywne postrzeganie przez nich świata (a także rodzica). Jednak wiedza na temat doświadczeń trudnych, na temat tego, w jaki sposób rodzic radzi(ł) sobie z kryzysem, jak wpłynęła na niego trudna sytuacja może przyczyniać się do budowania w dziecku wiary w siebie i przekonania, że może konstruktywnie poradzić sobie w trudnej sytuacji. Historie dotyczące wrażliwości, trudnych emocji czy wyzwań i kryzysów, z jakimi mierzyli się rodzice często stanowią dla dzieci nie tylko źródło wiedzy o rodzicach. Wspierają budowanie trwałej i bliskiej więzi, a także dają im (według badań) źródło doświadczeń równie silne – w formie życiowych lekcji – jak własne doświadczenia dzieci.

Warto pamiętać jednak, jak bardzo delikatna to kwestia. Nie każda historia nadaje się do tego, aby opowiedzieć ją dziecku w danym wieku. Ważne przede wszystkim, aby rodzic konstruktywnie poradził sobie z danym doświadczeniem, które często przywoływać może trudne i silne emocje. Właśnie dlatego, poza wynikami badań i analiz, naukowcy z Family Narratives Lab opracowali kilka bardzo prostych wskazówek, które mogą pomóc określić, kiedy i w jaki sposób dzielić się z dziećmi własnymi trudnymi doświadczeniami po to, aby budować w młodych ludziach poczucie siły, odpowiedzialności i przekonanie, że z kryzysami można sobie radzić.

1. Dostosuj opowieść do wieku. To ważne, aby dziecko zrozumiało kontekst i dokładny sens doświadczenia rodzica. Nie wszystkie opowieści są odpowiednie dla dzieci w każdym wieku. To ważne, aby dopasować je do aktualnego poziomu rozwoju emocjonalnego, społecznego i poznawczego dziecka.
2. Znajdź odpowiedni moment. Trudne historie związane z silnymi emocjami i często bolesną przeszłością nie zawsze nadają się do tego, aby opowiadać je przypadkiem, w jakimkolwiek miejscu i czasie. Aby zadbać o siebie i dziecko, warto znaleźć odpowiednią przestrzeń na taką opowieść.
3. Pozwól sobie na okazanie emocji. Nawet po wielu latach bolesne przeżycie mogą powodować pojawienie się trudnych emocji. Gdy opowiadasz dziecku o takim doświadczeniu, pozwól sobie na okazanie tych emocji. Przyczynia się do nie tylko do budowania relacji rodzic-dziecko. Pokazuje też, że okazywanie trudnych emocji nie oznacza słabości i nie znaczy też, że nie można poradzić sobie z kryzysową sytuacją. Jest to też najwyższy poziom szczerości z dzieckiem.
4. Ostrożnie dobieraj opowieści. Psychologowie wyraźnie podkreślają, jak trudny to obszar w relacji rodzic-dziecko. To, że opowiadanie o bolesnych przeżyciach może być dla dziecka pomocne i rozwojowe nie oznacza, że taką funkcję spełni każda historia i każde doświadczenie. Poruszaj tylko te, które udało ci się przezwyciężyć i z którymi sobie poradziłaś/-eś. Tylko takie historie mogą pomóc dziecku odrobić życiową lekcję.
5. Daj sobie czas. Opowiadanie o trudnych sytuacjach to często przywołanie wielowątkowego kontekstu, które wymaga czasu. Bardzo często dziecko zada ci wiele pytań, będzie też miało wątpliwości. Czasami będzie potrzebowało czasu na to, aby „przetworzyć” sobie opowieść. Warto dać mu ten czas i zapewnić o gotowości do kontynuacji rozmowy, gdy dziecko będzie odczuwało taką potrzebę lub chęć.

 

Źródło: McLean, K. C., & Morrison-Cohen, S. (2013). Moms telling tales: maternal identity development in conversations with their adolescents about the personal past. Identity, 13(2), 120-139.

Podobne artykuły