Psychologia o fałszywych informacjach. Dlaczego wierzymy w fake news?

Coraz częściej, szczególnie w sieci, spotykamy się z fałszywymi informacjami. Dezinformacja to jedno z najpopularniejszych zjawisk współczesnych mediów i naszej rzeczywistości, a naukowcy różnych specjalności zastanawiają się nad tym, w jaki sposób zatrzymać ten mechanizm. Psychologowie badają przede wszystkim to, dlaczego takie informacje do nas docierają, rozprzestrzeniają się oraz to, dlaczego tak łatwo zapadają w pamięć.

Psychologowie z Northwestern University opublikowali badanie, którego wyniki zamieszczono w Current Directions in Psychological Science. Wskazują właśnie na to, dlaczego wierzymy w fake news i dlaczego dezinformacja tak szybko się rozprzestrzenia. Naukowcy piszą przede wszystkim o tym, że o wiele łatwiej jest nam po prostu zachować jakąś informację w pamięci, niż na płaszczyźnie poznawczej weryfikować jej prawdziwość – to oczywiste. Istotnym zjawiskiem w tym kontekście jest też tendencja do przywoływania tych informacji, które zostały zapamiętane jako ostatnie. Jeśli więc dociera do nas wiele informacji tej samej treści, a mózg zapamiętuje je bez weryfikacji, w pewnym sensie uznajemy je za prawdziwe – często niesłusznie – i na ich podstawie podejmujemy decyzje.

To właśnie fakt, że codziennie jesteśmy bombardowani tysiącami informacji powoduje, że idziemy drogą na skróty w sensie poznawczym. Co robimy? Ufamy źródłom. Jeśli uznajemy, że podające informację źródło jest wiarygodne, przyjmujemy prawdziwość komunikatu. Takie mechanizmy kierują oczywiście osobami, które odbierają informacje: czytelnikami, internautami, słuchaczami, wyborcami, ale także tymi, którzy wiadomości tworzą i je przekazują, a więc dziennikarzami. Autorzy badania prowadzonego na Northwestern University wskazują, że nie istnieją „magiczne” sposoby, które pozwolą na zlikwidowanie tego zjawiska. Zachęcają przede wszystkim do zwiększania świadomości w zakresie tego, czym jest dezinformacja i dlaczego weryfikowanie newsów na wielu poziomach jest istotne. Opisują dwa podstawowe:

Ocena wiarygodności informacji – choć zajmuje to więcej czasu, warto skupić się na tym, aby odbierając informację od razu starać się ocenić jej prawdziwość na poziomie faktów. Dotyczy to szczególnie tego, co czytamy w sieci i tego, co przekazują politycy.

Weryfikacja źródła – badania wskazują, że o wiele łatwiej wierzymy w fałszywe informacje przekazywane przez wiarygodne źródła, niż w informacje prawdziwe od źródła uznanego za mało wiarygodne. Dlatego za każdym razem ważne jest sprawdzanie tego, kto i na jakiej podstawie przekazuje informację. Warto pamiętać także, że błędy mogą zdarzać się każdemu.

 

 

Chcesz odpowiedzieć?

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Wymagane pola oznaczone są gwiazdką.

Podobne artykuły