Kategorie
Uncategorized

Dysonans poznawczy, czyli jeden z najciekawszych mechanizmów w psychologii

Codziennie stajemy przed dziesiątkami dylematów. Dokonujemy wyborów dotyczących życia prywatnego i sfery zawodowej. Zastanawiamy się, jak postąpić, co wybrać, co powiedzieć. „Spotykamy” się wówczas ze swoimi przekonaniami i sądami – zwłaszcza, gdy nie jesteśmy pewni tego, co robimy i jak się zachowujemy. I w tym miejscu pojawia się dysonans poznawczy.

Twórcą tego pojęcia jest Leon Festinger, który w 1957 roku opisał zjawisko związane ze stanem silnego napięcia i dyskomfortu w momencie, w którym przekonania stają w sprzeczności z zachowaniem. Chcielibyśmy uważać się za rozsądnych i racjonalnych. Dążymy do zachowania wysokiej samooceny, a jednak robimy coś niewłaściwego, dokonujemy wyboru sprzecznego z naszymi przekonaniami. Festinger twierdził, że dysonans poznawczy to konsekwencja utrzymywania dwóch lub więcej elementów poznawczych (emocji, przekonań, myśli, wiedzy na jakiś temat), które są ze sobą niezgodne. Uznawał więc, że chodzi o sprzeczność w ramach „szczegółów”. Dziś patrzymy na dysonans poznawczy holistycznie. Uznajemy, że jest to taki stan, w którym dochodzi do sprzeczności pomiędzy jakimś zachowaniem/zaangażowaniem w działanie i koncepcją nas samych jako osoby racjonalnej, mądrej i rozsądnej – w obrębie tożsamości.

Odczuwając taki dyskomfort trudno nam funkcjonować. Dążymy więc do redukowania dysonansu poznawczego. Krótko mówiąc – chcemy, aby zniknął. W tym celu wybieramy jeden z trzech sposobów:

– Zmieniamy własne zachowanie
– Uzasadniamy własne zachowanie zmieniając myśli, przekonania albo emocje
– Uzasadniamy własne zachowanie dodając nowe myśli, przekonania lub emocje

Jednym z najpopularniejszych przykładów pokazujących dysonans poznawczy w praktyce jest palenie papierosów. Wiemy, że palenie jest niezdrowe, jednak ciągle to robimy – to sprzeczność. Możemy rzucić palenie (zmiana zachowania), zbagatelizować dane mówiące o tym, że palenie powoduje nowotwór płuc (zmiana przekonania) albo uznać, że choć palenie jest niezdrowe, daje dużo przyjemności i koi nerwy (dodanie przekonania).

Dysonans poznawczy dotyczy nie tylko zachowania. Może mieć związek także z poglądami. Pojawia się, gdy to, co myślimy na dany temat jest sprzeczne z tym, jak postępujemy i tak stan nam przeszkadza. Wyobraźmy sobie, że spotykamy się w grupie znajomych. Każdy z nas ma jakieś poglądy na temat, na który dyskutujemy. W toku rozmowy okazuje się, że nasze poglądy diametralnie różnią się od tych prezentowanych przez pozostałych uczestników dyskusji. Chcąc być akceptowanym i uznawanym za członka grupy (psychologia społeczna), nie wyrażamy własnych (odmiennych) poglądów, a wypowiadamy się podobnym tonie do reszty grupy. Podobne mechanizmy zachodzą w społeczeństwie, na przykład w kontekście popierania grup i partii politycznych.

Szczególna odmiana dysonansu poznawczego pojawia się w kontekście podejmowania decyzji. Dysonans podecyzyjny, bo o nim mowa, to zjawisko, które towarzyszy wątpliwościom, co do tego, czy wybraliśmy właściwie. Podejmując decyzję staramy się z reguły rozważyć wszystkie „za” i „przeciw”. Jednocześnie wahamy się, zastanawiamy się, czy podjęta decyzja jest słuszna. Dysonans podecyzyjny pojawia się zwłaszcza wtedy, gdy decyzja jest nieodwracalna. Staramy się wówczas, aby w naszych oczach była ona racjonalna i właściwa. Szukamy więc zalet, minimalizujemy wady, usprawiedliwiamy, racjonalizujemy i zagłuszamy wątpliwości lub wyrzuty sumienia.

Dysonans poznawczy tłumaczy, dlaczego oszukujemy samych siebie. To jedno z najciekawszych i najbardziej fascynujących w psychologii zjawisk. To, czy doświadczymy dysonansu i będziemy próbowali go redukować zależy w ogromnej mierze od tego, czy podejmując określoną decyzję lub dokonując wyboru będziemy mieli jak najwięcej możliwych argumentów i danych potwierdzających nasze stanowisko. Wówczas minimalizujemy ryzyko pojawienia się dysonansu. Warto pamiętać o tym nie tylko w kontekście codziennych decyzji, ale też w związku z życiem społecznym i politycznym.

Kategorie
Uncategorized

Vigrax – opinie, cena, dawkowanie

Tabletki Vigrax niosą się potężnie zdolnym sortymentem, gdy gościom dąży na poprawieniu tudzież wydłużeniu przynależnej erekcji. Warto hodować o niepubliczne wzrastanie fizyczne specjalnie, że którekolwiek odchylenia umieją przyprowadzać do luźniejszych powiastce ze niepodzielną następną połową.